Emoties bij kinderen (met ASS)



Emoties. Een woord met enorm veel betekenis en lading. Kleine emoties kunnen we aan en ervaren we niet als storend. Maar grote emoties maken ons bang. En toch kunnen we er niet om heen.


Naarmate kinderen ouder worden, leren ze steeds meer controle te krijgen over hun gevoelens. Dit heeft te maken met de emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen. Jonge kinderen kunnen hun emoties nog niet goed reguleren (denk aan de gillende peuter op de grond). Peuters zijn vaak explosief. Hun hersenen zijn nog niet voldoende ontwikkeld om eigen emoties te kunnen begrijpen, uiten en controleren. Naarmate de hersenen verder ontwikkelen, leren ze hun gevoelens onder woorden te brengen en meer controle te krijgen.


Naast de leeftijd speelt ook het temperament van het kind een rol. Het ene kind zal zijn emoties heftiger uiten dan een ander.


Ook nemen ze de ervaringen vanuit hun omgeving mee: hoe reageert een ander op mijn emotie? Hoe uit mijn omgeving het wanneer ze boos, verdrietig… zijn?


Wanneer je deze drie zaken (leeftijd, temperament en ervaringen) bekijkt, is het onmiddellijk duidelijk dat emoties en het reguleren hiervan complex is. Er komen verschillende vaardigheden aan te pas bij het controleren van emoties: je moet je impulsen kunnen beheersen, je eigen emoties én die van anderen kunnen herkennen en hier taal aan geven. Dit is een lastig proces dat meerdere jaren duurt. Er zijn zelfs heel wat volwassenen die nog moeite hebben met het uiten van hun emoties.


Het erkennen en taal geven aan de emoties werkt veel beter en helpend voor je kind.

Personen met ASS kampen vaak met moeilijkheden die ook meespelen bij de regulatie en ontwikkeling van emoties: impulscontrole, herkennen van emoties, executieve functies… Zo besef je dat deze complexe taak voor kinderen met ASS nog moeilijker wordt.


Kinderen hebben de hulp van hun omgeving nodig om hun eigen emoties te leren herkennen en hier taal aan te geven. Het is belangrijk dat we hierbij de emoties niet gaan ontkennen of minimaliseren met “dat was niet zo erg”, “dat deed toch geen pijn”, “niet wenen, je bent al groot” of “het valt wel mee”. De kleine dingen waar kinderen van slag van kunnen zijn, lijken voor ons volwassenen erg onbelangrijk. Hierdoor krijgt het kind het gevoel dat zijn emoties niet serieus worden genomen, wat tot gevolg kan hebben dat kinderen net minder goed omgaan met hun emoties en hun gevoelens niet meer met je gaan delen. Het erkennen en taal geven aan de emoties werkt veel beter en helpend voor je kind. Je begeleidt het op deze manier in het complexe leerproces van herkennen van eigen emoties. Neem de gevoelens serieus en luister ernaar, hierna benoem je ze of toon je begrip. Deze taak is als omgeving erg belangrijk.


Het kan helpend zijn om werkmaterialen te hanteren: er zijn prachtige boekjes, spelletjes en hulpmiddelen die je hiervoor kan gebruiken. Een mooi voorbeeld hiervan is Het Kleurenmonster van Anna Llenas, een prentenboek, bordspel en bijhorende knuffels om met jonge kinderen rond emoties te werken. Het prentenboek neemt de lezer mee in een zoektocht naar de verschillende gevoelens die het kleurenmonster voelt. Door de gevoelens te visualiseren aan de hand van kleuren, wordt er een erg duidelijke taal gebruikt, die erg bruikbaar is voor kinderen. Het bordspel is een coöperatief spel waarbij de spelers samenwerken om de gevoelens van het kleurenmonster te ontwarren en een eigen plekje te geven. Je kan dit boekje en/of spel als startpunt nemen om een emotiekaart te maken voor je kind. Aan de hand van deze kaart kan je je kind leren om aan te duiden welke emoties hij/zij voelt. Nog duidelijker wordt het wanneer je het kindje betrekt in het maken van deze kaart.


Sjablonen hiervoor vind je terug in onze Autitheek of op het internet. Ga aan de slag met knutselen en trek samen foto’s van het kindje die de emotie uitbeeld.


Onze Autitheek heeft nog andere hulpmaterialen om emoties te visualiseren, zoals:


Al deze materialen helpen om duidelijkheid te brengen binnen gevoelens. Door de emoties te erkennen en er taal aan te geven krijgen kinderen het gevoel dat ze begrepen worden en kan er vanuit rust gewerkt worden aan de eerste stappen naar het reguleren van emoties.

7 weergaven0 opmerkingen

Gerelateerde posts

Alles weergeven